Veel fototijdschriften zijn in een vlotte stijl geschreven en daardoor prettig om te lezen. Dat houdt helaas niet in dat hun teksten altijd even betrouwbaar zijn. Wat mooi of niet mooi is hangt van de persoonlijke smaak af, maar fototechnische zaken zijn gebaseerd op natuurkundige begrippen en laten geen vrije interpretatie toe. Fotografie is beeldende kunst en de auteur mag zijn persoonlijke visie daarop geven, maar het is ook praktische natuurkunde met optische wetten waaraan niet valt te tornen.

Een hardnekkig misverstand bestaat over de scherptediepte van lenzen. Een groothoeklens zou een grotere scherptediepte hebben dan een telelens. Doorlopend schrijft iemand dat hij graag een groothoeklens gebruikt want dan is alles scherp. Iedereen neemt dat klakkeloos over en weinig mensen nemen de moeite het uit te proberen. Wie dat wel doet komt dan tot de conclusie het niet waar is. Onder dezelfde omstandigheden geldt:
           
        de scherptediepte is bij elke lens tot op de millimeter nauwkeurig gelijk

Het perspectief en de afbeeldingsmaatstaf zijn afhankelijk van de lenskeuze; een verschil in brandpuntsafstand geeft een verschil perspectief. Dit is merkbaar bij het weergeven van onderwerpen die of dichtbij of veraf stonden. De scherptediepte is echter bij alle lenzen gelijk en is slechts afhankelijk van het diafragma.

Het maken van foto's

Vrijwel iedereen heeft tegenwoordig een fototoestel, helaas vaak niet meer dan een smartphone. Het is niet moeilijk om met een druk op de knop een zichtbare gebeurtenis vast te leggen. Technisch gesproken is er is niets op tegen om deze handeling fotograferen te noemen, maar het voor het maken van een foto is het niet voldoende.

Een foto toont de eigen visie die de fotograaf heeft op een gebeurtenis. Dat begint met het maken van een goede opname. De kleine sensor van een smartphone is daar niet toe in staat. De oppervlakte van de sensor bepaalt de weergave en niet het aantal megapixels dat er op wordt samengepropt. Naarmate er meer megapixels worden aangeboden, neemt de ruisfactor toe en zijn details minder zichtbaar. Hetzelfde geldt voor goedkope camera's.

Een goede opname is een basisvoorwaarde maar pas bij de bewerking toont een fotograaf de eigen visie en wordt de opname een foto.

Op de foto zijn de verschillen te zien, twee huisjes zijn met de telelens niet tegelijk scherp af te beelden. Ook op het midden instellen geeft geen goede verdeling van de scherpte. Een groothoek toont wel alles scherp maar deze lens is veel te gulzig. De bedoeling is alleen de fontein met een scherpe achtergrond close in beeld te brengen en ook de etalage van het huis op de voorgrond scherp af te beelden. De camera met de groothoeklens dichtbij het onderwerp opstellen laat de dezelfde onmogelijke scherpteverdeling zien. Hiermee is aangetoond dat er geen verband bestaat tussen de brandpuntsafstand en de scherptediepte. Wel is duidelijk een andere beeldhoek te zien, waardoor het perspectief sterk is veranderd. Afhankelijk van de omstandigheden is dat effect creatief te gebruiken. In het getoonde voorbeeld is echter de goede weergave alleen te verkrijgen met een telelens die sterk wordt gediafragmeerd.

De getoonde voorbeelden zijn allemaal met dezelfde camera gemaakt. Het beeldelement - vroeger heette dat de film - heeft hier steeds dezelfde afmetingen. De afmetingen van het beeldelement kunnen bij de huidige digitale camera's flink variëren. Naarmate deze groter zijn kunnen er meer effectieve beeldpunten zijn, waardoor de kwaliteit van de foto stijgt. Camera's met kleinere beeldelementen zijn voorzien van daarbij passende lenzen en deze hebben kortere brandpuntsafstanden. In dit geval zorgt de kortere brandpuntsafstand wel voor meer scherptediepte omdat de afbeeldingsmaatstaf anders is. Maar ook bij deze camera's heeft de bijbehorende telelens weer dezelfde scherptediepte als zijn groothoeklens.
Tussen brandpuntsafstand en scherptediepte bestaat geen verband. Dat veel fotobladen en fotoleerboeken dit onderwerp nooit bespreken, zelfs foutief gebruiken, toont aan hoe hardnekkig het misverstand is.

Tot slot nog: er is geen wezenlijk verschil tussen lenzen met verschillende brandpuntsafstanden en een zoomlens die deze brandpunten omvat.

De Televisiecamera's uit de beginjaren van de NTS werkten met een Iconoscoop als lichtgevoelige element. Dat 'lichtgevoelig' betekende uitermate ongevoelig; er was héél véél licht nodig om een goed beeld te kunnen maken. De lenzen stonden helemaal open en het diafragma was een nutteloos onderdeel. Toen ik daar als cameraman mee werkte had ik de keuze uit vijf lenzen die op een turret waren gemonteerd. Soms waren twee acteurs, de een dicht bij de camera de andere wat verder weg, niet tegelijkertijd scherp in beeld te brengen.

Een lens kiezen met een wijdere hoek bracht beide acteurs scherp in beeld, maar op grotere afstand, dus toch wat minder zichtbaar. Geen probleem, een camera staat op wielen en die kun je dichterbij rijden. Helaas, op de kortere afstand was ook nu weer de scherptediepte onvoldoende om beide mensen tegelijk scherp weer te geven. Wel was de nabije acteur relatief groter dan de tweede, het perspectief was duidelijk anders. Ook bij het fotograferen is het gewenste perspectief een reden om voor een lens met de geschikte brandpuntsafstand te kiezen.

De scherptediepte daarvan maakt geen verschil. Als een object op de voorgrond tegelijk scherp moet zijn met een object op grotere afstand, dan is een grotere scherptediepte alleen te verkrijgen als de afbeeldingsgrootte mag verschillen. Dat kan zowel met de groothoeklens als met de telelens. Deze lens die zo moeizaam op de vogel was scherp te stellen zal het hele heidegebied tonen en van voor tot achter scherp afbeelden, mits de fotograaf maar ver genoeg achteruit gaat. Het perspectief zal er wel sterk ineengedrongen uitzien en weinig tonen van de weidsheid van het gebied. Maar van voor tot achter scherp, zoals de groothoeklens, is de foto dan wel.

         Tussen de  Brandpuntsafstand  van een lens en zijn  Scherptediepte  bestaat geen enkel verband

Slechts een kleiner diafragma kan de huisjes zowel voor als achter scherp afbeelden.

Door een telelens te gebruiken is er nu geen vertekening.
Het perspectief is wel veranderd, de huisjes lijken dichter bij elkaar te staan.

Opname bewerken

Fotograferen is het maken van een opname en deze te bewerken tot een foto. Deze twee zaken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Er bestaan populaire websites over het bewerken van foto's die deze bewerking wel erg simpel voorstellen. Iedereen moet het zonder moeite kunnen begrijpen en het programma mag vooral niets kosten. Zo zien de resultaten er dan ook uit. Een dergelijk bewerkingsprogramma dat met een paar muisklikken de opname bewerkt, is niet voldoende om er een werkelijk goede foto van te maken

De moderne camera heeft veel eigenschappen die automatisch gaan, zoals scherpstellen en belichten. Maar een camera kan niet denken en toont een onpersoonlijk gemiddelde. Een bewerkingsprogramma met autocontrast, autohelderheid en autokleur benadrukt deze karakterloze saaiheid. Een eigen expresie in de foto aanbrengen kan alleen met een goed programma en door een fotograaf die weet hoe hij dat programma moet gebruiken.

Een goed programma om foto's te bewerken is Adobe Photoshop. Tegenwoordig zijn er voor dit populaire programma veel boeken met een begrijpelijke uitleg van de meest gebruikte handelingen. Het is niet nodig om alle mogelijkheden direct te leren kennen. Met een paar basishandelingen zijn voor veel opnames al flinke verbeteringen te behalen. De bedoeling van deze website is een snelle weg naar deze basishandelingen aan te geven. Photoshop levert betere resultaten dan met Picasa of Gimp of een ander gratis programma zijn te bereiken. De professionele versie van Photoshop kost rond de duizend Euro, maar de wat beperktere uitvoering Adobe Photoshop Elements heeft de fotograaf een goed programma dat weinig te wensen overlaat. De prijs ligt dan onder de 100 Euro. Het heeft geen zin om een tamelijk kostbare camera te kopen en dan af te zien van een goed bewerkingsprogramma. Als goede foto's het doel zijn, is een bewerkingsprogramma net zo belangrijk als de camera. Zie pagina:  Photoshop

Er is geen programma waarover zoveel lectuur is verschenen als over Photoshop, eenvoudige boeken met directe toepassingen en boeken die het programma tot in de finesses uitleggen. Omdat zelfs goede auteurs die op voortreffelijke wijze alles kunnen uitleggen er niet in slagen de lezer snel naar het startpunt te brengen, moet deze website hierin voorzien.

Blijven er dan ook nog onbeantwoorde vragen over dan gaat u naar: Contact en stel uw vraag per e-mail.